ROK WYDANIA 2007 Biologiczne czynniki zagrożenia zawodowego. Klasyfikacja, narażone grupy zawodowe, pomiary, profilaktyka Jacek Dutkiewicz, Radosław Śpiewak, Leon Jabłoński, Jolanta Szymańska Ad punctum, Lublin 2007 (wydanie poprawione, zaktualizowane) Format: A4; Liczba stron: 160 Cena netto 1 egz.: 55,00 zł Zamówienia: GSM: 696 454 124 adpunctum@adres.pl Prosimy o podawanie liczby zamawianych egzemplarzy oraz danych do faktury VAT. Płatność przelewem po otrzymaniu przesyłki. Książka stanowi rozszerzoną i poprawioną wersję "Klasyfikacji szkodliwych czynników biologicznych występujących w środowisku pracy oraz narażonych na nie grup zawodowych". Informacje o czynnikach biologicznych i o narażonych na nie grupach zawodowych ujęto w przejrzystych, wzajemnie powiązanych tabelach. Pozwalają one na szybkie ustalenie związku między warunkami pracy a zmianami chorobowymi dla poszczególnych grup zawodowych. Tabele te mogą być przydatne podczas zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, określania potencjalnych zagrożeń zawodowych oraz podejmowania niezbędnych działań zapobiegawczych lub naprawczych. Klasyfikację szkodliwych czynników biologicznych ujęto w tabeli. Zamieszczono w niej następujące dane, charakteryzujące każdy czynnik (lub grupę czynników): Symbol czynnika składający się z liter określających kategorię (AP = priony, AV = wirusy, BA = bakterie, GRZ = grzyby, PAS = pasożyty wewnętrzne, ROS = czynniki roślinne, ZOO = czynniki zwierzęce inne niż pasożyty wewnętrzne) oraz cyfr określających kolejny numer. Kategoria czynnika, określająca grupę, do której należy czynnik (np. bakterie) i podgrupę (np. względnie beztlenowe pałeczki Gram-ujemne). Nazwa łacińska i/lub polska czynnika lub grupy czynników. Obecność czynnika na liście opublikowanej w Dyrektywie 2000/54/WE [40] (1 = Tak, 0 = Nie). Obecność czynnika na liście opublikowanej w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia [127] (1 = Tak, 0 = Nie). Grupa zagrożenia według klasyfikacji Rozporządzenia Ministra Zdrowia (w skali 2-4). Grupa zagrożenia według klasyfikacji autorów oznaczonej symbolem IMW (również w skali 2-4), z reguły zgodna z klasyfikacją Rozporządzenia Ministra Zdrowia (MZ). Występowanie czynnika (np. gleba, woda, określone gatunki zwierząt). Przenoszenie na człowieka (np. powietrzno-pyłowe, bezpośrednie przez kontakt ze skórą). Działanie na człowieka, które określono następującymi skrótami (Po każdym skrócie, podano bliższe informacje na temat działania chorobotwórczego.): AL alergizujące IT immunotoksyczne RAK rakotwórcze T toksyczne WEK wektory zarazków Z zakaźne, lub inwazyjne ZOO zoonozy Symbole narażonych grup zawodowych, objaśnione szczegółowo w Części III. Profilaktyka: hasłowe przedstawienie najważniejszych działań prewencyjnych, ograniczających wpływ danego czynnika na narażoną populację zawodową. Informacja (zalecona przez WE) na temat dostępności skutecznej szczepionki (1 = Tak, 0 = Nie). Informacja (zalecona przez WE) na temat konieczności przechowywania akt zdrowotnych narażonego pracownika przez okres dłuższy od 10 lat od ostatniej ekspozycji (1 = Tak, 0 = Nie). Informacja, czy w piśmiennictwie naukowym dany czynnik został opisany jako zagrożenie zawodowe (1 = Tak, 0 = Nie). Klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych obejmuje wszystkie czynniki (375) ujęte w Dyrektywie 2000/54/WE plus 275 czynników nowych (w większości o działaniu alergizującym i toksycznym), które w świetle najnowszej wiedzy uznano za istotne zagrożenie, stanowiące częstą przyczynę chorób i dolegliwości pochodzenia zawodowego. Ogółem w tabeli ujęto 650 czynników lub grup czynników (w nawiasie podano liczbę czynników nowych w porównaniu z Dyrektywą WE): 6 prionów (1), 137 wirusów (13), 186 bakterii (35), 75 grzybów (49), 83 pasożyty wewnętrzne (14), 90 czynników roślinnych (90) i  73 czynniki zwierzęce inne niż pasożyty wewnętrzne (73). Jak widać z tego zestawienia, dwie ostatnie grupy czynników (rośliny i zwierzęta) stanowią nowość w porównaniu do Dyrektywy 2000/54/WE i Rozporządzenia Ministra Zdrowia. Ponadto, uwzględniając najnowsze badania naukowe, nie ograniczono listy do taksonów (gatunków, rodzajów, rodzin). Wprowadzono na nią rozpowszechnione w wielu środowiskach pracy grupy substancji pochodzenia mikrobiologicznego, roślinnego lub zwierzęcego o silnym działaniu immunotoksycznym (np. endotoksyny, czyli lipopolisacharydy ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych; lub (1›3)-b-D-glukany, wchodzące w skład ściany komórkowej grzybów), względnie alergizującym (np. pył zbożowy, alergeny białkowe ryb, alergeny białkowe gryzoni laboratoryjnych) lub rakotwórczym (pył drzewny z drewna dębu i buka). Klasyfikację grup zawodowych także ujęto w tabeli. Dla każdej grupy zawodowej podano Symbol grupy zawodowej, składający się z liter określających kategorię i cyfr określających kolejny numer. Szczegółową nazwęa grupy zawodowej. Symbole biologicznych czynników szkodliwych (określone w części II), na które narażeni są, lub mogą być narażeni pracownicy należący do danej grupy zawodowej. Ujęto w niej 151 specjalistycznych grup zawodowych (np. hodowcy trzody chlewnej, pracownicy tartaków, pracownicy oddziałów zakaźnych), należących do 22 kategorii, czyli dużych gałęzi gospodarki narodowej (np. rolnictwo, leśnictwo i przemysł drzewny, ochrona zdrowia). Obie klasyfikacje poprzedza wstęp, w którym poruszono następujące zaganienia: Szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy: definicja i znaczenie Szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy: aktualne problemy Wirusy przenoszone przez krew jako poważne zagrożenie zawodowe Nowe gatunki wirusów, prionów i bakterii jako zagrożenie zawodowe Zarazki przenoszone przez kleszcze jako zagrożenie zawodowe Biologiczne alergeny i toksyny występujące w pyłach organicznych jako poważne zagrożenie zawodowe Zagrożenia biologiczne w nowych środowiskach pracy Bioterroryzm Dyrektywy Wspólnoty Europejskiej dotyczące ochrony pracowników przed szkodliwymi czynnikami biologicznymi w środowisku pracy Polskie akty prawne dotyczące ochrony pracowników przed biologicznymi czynnikami szkodliwymi Wykrywanie i pomiary biologicznych czynników środowiska pracy Ogólna charakterystyka stosowanych metod Wykrywanie szkodliwych czynników biologicznych w powietrzu środowiska pracy Wykrywanie szkodliwych czynników biologicznych w innych elementach środowiska pracy Kryteria oceny ryzyka zawodowego Sytuacja prawna Najważniejsze kryteria ustalania zakresu pomiarów Interpretacja wyników pomiarów stężeń czynników biologicznych w środowisku pracy i propozycje wartości normatywnych Podstawy profilaktyki Szczepienia ochronne wysoce narażonych grup pracowników Stała opieka lekarska i badania profilaktyczne Stosowanie szczególnych zabezpieczeń przy pracy z czynnikami wysoce zakaźnymi Stosowanie środków ochrony indywidualnej (ochron osobistych) w rolnictwie Zapobieganie rozwojowi drobnoustrojów i roztoczy w składowanych surowcach Sprawna wentylacja, hermetyzacja i automatyzacja procesu produkcyjnego, bezpieczne maszyny Bezpieczna biotechnologia Zwalczanie i profilaktyka chorób odzwierzęcych (zoonoz) Oświata zdrowotna Charakterystyka i objaśnienia klasyfikacji użytej w monografii Klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych występujących w środowisku pracy Klasyfikacja grup zawodowych narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych w środowisku pracy Piśmiennictwo